Waarom duurt burn-out herstel zo lang?

Over burn-out is al heel wat geschreven. En toch is er ook nog steeds veel onbegrip, zowel bij de buitenwereld als bij de mensen die ermee kampen.

Want waar komt burn-out zo ineens vandaan en vooral waarom sleept het herstel in godsnaam zo lang aan?

Tijd om even wat dieper te kijken.

De batterij loopt leeg

Het lijkt een open deur maar velen verbruiken in de periode voorafgaand aan een burn-out dagelijks meer energie dan ze beschikbaar hebben. Ze branden, met andere woorden, letterlijk op.Niet dat er geen signalen zijn. Zelfs helemaal niet. Het lichaam doet er meestal alles aan om duidelijk te maken dat er een onevenwicht is dat vraagt om rust. Zo is er vaak sprake van toenemende vermoeidheid en van signalen van overbelasting zoals bijvoorbeeld hoofdpijn, spierspanning, slecht slapen, oppervlakkige ademhaling enzovoort. Alleen worden die symptomen helaas maar al te regelmatig genegeerd.

En het lijkt evident, maar wanneer we doorgaan waar we eigenlijk zouden moeten stoppen is dat nefast voor ons lichaam. Wanneer we, in plaats van voldoende te rusten en te zorgen voor een kwalitatieve slaap als antwoord op de signalen van overbelasting en vermoeidheid, toch doorwerken komt het lichaam niet aan rusten toe. Er ontstaat een ‘herstelschuld op de energievoorraad’.

Over op reserve

Dit tekort is meteen ook hét signaal voor het lichaam om zelf op zoek te gaan naar oplossingen voor de aanhoudende vermoeidheid. Die oplossing bestaat erin dat het stress-systeem harder gaat werken, waardoor het energiepeil de hoogte in schiet. Er treedt met andere woorden een soort van ‘noodaggregaat’ in werking. Je herkent het wel. Eerst was je moe en opeens voel je je opnieuw energiek. En hoewel je dat vaak zelf niet zo ervaart, is er voor het lichaam wel degelijk sprake van een stressreactie. En dat heeft gevolgen. Door de inwerkingtreding van het ‘noodaggregaat’ ontstaan namelijk veranderingen in andere fysiologische systemen van het lichaam. Heel concreet passen sommige organen zich aan de overvloed van stresshormonen aan. Zo zijn er delen van de hersenen die zodanig ingenomen worden door het stresshormoon, dat ze hun normale functies niet meer naar behoren kunnen uitoefenen. Dit is het geval bij de hippocampus. Normaal draagt de hippocampus bij aan het verwerken van nieuwe informatie en het verlagen van de cortisolspiegel na stressvolle ervaringen. Ten gevolge van een teveel aan stresshormoon wordt de hippocampus echter kleiner en minder gevoelig en komt ook zijn functie in het gedrang.

De uitputting nabij

Dit is meestal het moment waarop ook andere klachten de kop opsteken.

Zo is er regelmatig sprake van geheugen- en concentratieproblemen, meer uitgesproken of veranderde emotionele reacties, falen van het immuunsysteem, spijsverteringsproblemen en soms ook wel hartklachten.

Dit is ook het moment dat rust alleen niet meer volstaat om het tij te keren. 

Meer nog. Wanneer we ook nu nog doorgaan komen we tot een punt waarop het ‘plotseling’ niet meer gaat. Het stresssysteem valt zélf plat. Er is sprake van complete uitputting. Emotioneel zijn we volledig van de kaart en kunnen we met gemak 12 uur aan één stuk slapen zonder te herstellen. Een boek lezen is onmogelijk en simpele dingen als boodschappen doen of veters strikken zijn ondenkbaar.

We zijn op en dat zullen we geweten hebben.

Van energieverbruik naar energieopbouw

Op dat moment zit er namelijk niets anders meer op om van de stressklachten af te komen en dan opnieuw te leren energie opbouwen.

Energie opbouwen kan alleen door de neurohormonale balans te herstellen. Dit is nodig om ervoor te zorgen dat de sympathicus en de parasympathicus elkaar opnieuw op een gezonde manier kunnen afwisselen.

Die sympathicus en parasympathicus zijn twee regelsystemen van het autonome zenuwstelsel, met elk een tegengestelde werking.

De sympathicus of ‘het gaspedaal van je lichaam’ is het deel dat geactiveerd wordt bij stress en aanzet tot ACTIE zoals vechten, vluchten of presteren. Je bloeddruk stijgt, je hartslag stijgt, je gaat sneller ademen, er gaat meer bloed naar de been-, arm- en schouderspieren.

De parasympathicus of ‘het rempedaal’ en de ‘acculader’ van je lichaam is dan weer verantwoordelijk voor HERSTEL, reparatie, opbouw en lichamelijke ontspanning. Je bloeddruk daalt, je hartslag daalt en je ademhaling wordt rustiger.

Het is dus van cruciaal belangrijk dat de parasympaticus goed werkt na een stresssituatie om de nodige rust terug te winnen.

Als je gezond bent en je zenuwstelsel is in balans, dan zijn de sympathicus en parasympathicus goed in evenwicht.

Bij de inwerkingtreding van het ‘noodaggregaat’ wordt de sympathicus echter te vaak en te lang (onbewust!) ingeschakeld waardoor hij in ‘overdrive’ gaat en we hem niet meer uitgeschakeld krijgen. Tegelijkertijd wordt de parasympathicus te vaak uitgeschakeld waardoor die onvoldoende tegengewicht kan bieden en er geen of onvoldoende herstel komt.

Aangezien de sympathicus en de parasympathicus zich niet laten sturen door onze wil, zal ook eenvoudigweg ‘beslissen’ om niet meer gestresseerd te zijn niet volstaan om opnieuw evenwicht te vinden.

Technieken voor burn-out herstel

We zullen dus op zoek moeten naar methodes die ons helpen de sympathicus tot rust te brengen zodat we vanuit een authentieke rust kunnen werken aan ons herstel.

Dit herstel lijkt te worden bevorderd door een afwisseling van (lichte) inspanning en ontspanning.

Effectieve manieren om te ontspannen zijn:

· Shiatsu omdat daar actief op de ortho/para switch van het autonoom zenuwstelsel gewerkt wordt

· Yoga/meditatie omdat dit zorgt voor een groter zelfbewustzijn

· Een half uur per dag wandelen in, bij voorkeur, een natuurlijke omgeving (bos) en bij zonlicht

· Bij uitbreiding alle dingen die je graag doet en waardoor je uit je hoofd komt (die dingen waarbij je je amuseert, de tijd uit het oog verliest en tot een gevoel van ‘in flow’ zijn komt)

· Prikkelvrije/-arme ruimtes opzoeken

Op zoek gaan naar de onderliggende factoren die tot de burn-out hebben geleid is pas aan de orde wanneer er door wérkelijk herstel opnieuw voldoende draagkracht is opgebouwd.

Jouw energiebalans

Hoe zit het met jouw energiebalans? Is er evenwicht? Of heb je eerder  het gevoel meer energie te verbruiken dan er voorhanden is?

Hoog tijd dan om orde op zaken te stellen en opnieuw aan het roer van je leven en je carrière te gaan staan. De Passion for Work-loopbaancoaches helpen je daarbij graag de ingrediënten in kaart te brengen waardoor jij met passie aan de slag kan.

Passion for Work is een erkend loopbaancentrum en partner van VDAB. Dat betekent dat je gebruik kan maken van loopbaancheques. Hierdoor betaal je slechts 40 euro per cheque.

Je eerste cheque is goed voor 4u coaching, je tweede cheque voor 3u coaching. De werkelijke waarde van 1u loopbaanbegeleiding bedraagt 169 euro.

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*
*